Kaszuby (kasz. Kaszëbë lub Kaszëbskô) to kraina historyczna w Polsce, będąca częścią Pomorza, którą zamieszkują Kaszubi (autochtoniczni Pomorzanie)- słowiańska grupa etniczna, którą cechuje specyficzny język kaszubski, jak i odrębność kulturowa. Główne miasta kaszub to Gdańsk, Gdynia, Sopot, Wejherowo, Chojnice, Kościerzyna, Kartuzy oraz stolica Puck . 
Według kryteriów etnicznych, które przyjął dr Jan Modrawski, pracownik Uniwersytetu Gdańskiego, w swym opracowaniu Geografia współczesnych Kaszub - Gdańsk 1999, wliczając w obręb Kaszub jednostki terytorialne, w których Kaszubi stanowią co najmniej 1/3 populacji, jak i aglomeracje miejskie zamieszkiwane przez dużą ich ilość, terytorium Kaszub obejmuje 43 gminy województwa pomorskiego w powiatach:
* Powiat pucki: 1. Miasto Hel, 2. Gmina miejska Jastarnia, 3. Miasto Puck stolica kaszub,4. Gmina Puck, 5. Gmina Władysławowo, 6. Gmina Kosakowo, 7. Gmina Krokowa. * Powiat wejherowski: 1. Miasto Reda, 2. Miasto Rumia, 3. Miasto i gmina Wejherowo, 4. Część gminy Choczewo, 5. Gmina Gniewino, 6. Gmina Linia, 7. Gmina Luzino, 8. Gmina Łęczyce, 9. Gmina Szemud. * Powiat lęborski: 1. Część gminy Cewice. * Powiat bytowski: 1. Miasto i gmina Bytów, 2. Gmina Czarna Dąbrówka, 3. Gmina Lipnica, 4. Gmina Parchowo, 5. Gmina Studzienice, 6. Gmina Tuchomie. * Powiat kartuski: 1. Miasto i gmina Kartuzy, 2. Miasto i gmina Żukowo, 3. Gmina Chmielno, 4. Gmina Przodkowo, 5. Gmina Sulęczyno, 6. Gmina Sierakowice, 7. Gmina Somonino, 8. Gmina Stężyca. * Powiat kościerski: 1. Miasto i gmina Kościerzyna, 2. Gmina Dziemiany, 3. Część gminy Karsin, 4. Gmina Lipusz, 6. Część gminy Nowa Karczma. * Powiat chojnicki: 1.Miasto i gmina Brusy, 2. Północna część gminy Chojnice - , 3. Gmina Konarzyny. * Powiat człuchowski: 1. Część gminy Przechlewo. * Miasta: Gdańsk (za wyjątkiem jego wschodniej części), Gdynia, Sopot - w których mieszka łącznie około 70 000 Kaszubów. W takich granicach Kaszuby obejmują obecnie około 6 200 km^(2).
Kaszubi stanowią typową ludność pogranicza, która w ciągu wielu wieków żyła na terytorium zmieniającym przynależnośc państwową. Wielu z nich uległo germanizacji lub polonizacji, proces ten miał charakter przymusowy lub naturalny. Wielu znanych wojskowych pruskich i niemieckich miało pochodzenie kaszubskie, ale nie poczuwało się do związków z rodzimą kulturą lub ulegały one całkowitemu zerwaniu w następnym pokoleniu. Z tego powodu trudno dokładnie zdefiniować, którą z postaci historycznych wolno uznać za Kaszubę, a którą za Niemca lub Polaka pochodzenia kaszubskiego.
Część Kaszubów zachowała własną kulturę i język. Współcześnie w socjologii i historii dominuje pogląd, że Kaszubi stanowią grupę etniczną narodu polskiego. Zdecydowana większość Kaszubów posiada podwójną identyfikację - narodową polską i etniczną kaszubską. Wielu polskich działaczy narodowych na Pomorzu w okresie zaborów oraz członków podziemia niepodległościowego w czasie okupacji było pochodzenia kaszubskiego.
W Spisie Powszechnym z 2002 r. 5100 obywateli polskich zadeklarowało narodowość kaszubską. Jest to ok. 1% całej społeczności kaszubskiej. Rzeczpospolita Polska nie uznaje tych deklaracji za wiążące (podobnie w przypadku Ślązaków), stąd Kaszubi nie znaleźli się na oficjalnej liście mniejszości narodowych sporządzonej przez MSWiA.
Kaszubski ruch narodowy, choć nie należy do głównego nurtu w ruchu kaszubsko-pomorskim, ma jednak długoletnią tradycję. Za odrębny naród słowiański uważał Kaszubów Florian Ceynowa, w okresie międzywojennym jego myśl kontynuowali działacze z kręgu tzw. Zrzeszeńców, którzy w PRL byli represjonowani przez UB, a następnie SB i zepchnięci na margines działalności publicznej. Po roku 1989 tę samą myśl w ruchu kaszubskim reprezentowało pismo Tatczëzna, obecnie zaś Kaszëbskô O`droda.
Z powodu odmienności językowej oraz przywiązania do religii rzymskokatolickiej, które powodowało niechęć Kaszubów do idei komunizmu, byli oni posądzani o separatyzm, tj. chęć oderwania od Polski części jej terytorium. Oskarżenia te nie miały pokrycia w rzeczywistości, ale w okresie PRL służyły antagonizowaniu Kaszubów z pozostałą ludnością Polski i przybierały na sile w okresie kolejnych kryzysów politycznych, np. w 1968 i 1970 r. Współcześnie nawet najbardziej radykalny nurt w ruchu kaszubskim - narodowy - nie kwestionuje historycznych związków Kaszubów z Polską, zaś swoje postulaty ogranicza do troski o rozwój ojczystego języka, kultury oraz dbałości o własną tradycję historyczną.
W 1906 roku otwarto we Wdzydzach pierwsze na ziemiach polskich muzeum na wolnym powietrzu - skansen, stworzony przez Izydora i Teodorę Gulgowskich. Obecnie jest to Kaszubski Park Etnograficzny.
Według kryteriów etnicznych, które przyjął dr Jan Modrawski, pracownik Uniwersytetu Gdańskiego, w swym opracowaniu Geografia współczesnych Kaszub - Gdańsk 1999, wliczając w obręb Kaszub jednostki terytorialne, w których Kaszubi stanowią co najmniej 1/3 populacji, jak i aglomeracje miejskie zamieszkiwane przez dużą ich ilość, terytorium Kaszub obejmuje 43 gminy województwa pomorskiego w powiatach:
* Powiat pucki: 1. Miasto Hel, 2. Gmina miejska Jastarnia, 3. Miasto Puck stolica kaszub,4. Gmina Puck, 5. Gmina Władysławowo, 6. Gmina Kosakowo, 7. Gmina Krokowa. * Powiat wejherowski: 1. Miasto Reda, 2. Miasto Rumia, 3. Miasto i gmina Wejherowo, 4. Część gminy Choczewo, 5. Gmina Gniewino, 6. Gmina Linia, 7. Gmina Luzino, 8. Gmina Łęczyce, 9. Gmina Szemud. * Powiat lęborski: 1. Część gminy Cewice. * Powiat bytowski: 1. Miasto i gmina Bytów, 2. Gmina Czarna Dąbrówka, 3. Gmina Lipnica, 4. Gmina Parchowo, 5. Gmina Studzienice, 6. Gmina Tuchomie. * Powiat kartuski: 1. Miasto i gmina Kartuzy, 2. Miasto i gmina Żukowo, 3. Gmina Chmielno, 4. Gmina Przodkowo, 5. Gmina Sulęczyno, 6. Gmina Sierakowice, 7. Gmina Somonino, 8. Gmina Stężyca. * Powiat kościerski: 1. Miasto i gmina Kościerzyna, 2. Gmina Dziemiany, 3. Część gminy Karsin, 4. Gmina Lipusz, 6. Część gminy Nowa Karczma. * Powiat chojnicki: 1.Miasto i gmina Brusy, 2. Północna część gminy Chojnice - , 3. Gmina Konarzyny. * Powiat człuchowski: 1. Część gminy Przechlewo. * Miasta: Gdańsk (za wyjątkiem jego wschodniej części), Gdynia, Sopot - w których mieszka łącznie około 70 000 Kaszubów. W takich granicach Kaszuby obejmują obecnie około 6 200 km^(2).
Kaszubi stanowią typową ludność pogranicza, która w ciągu wielu wieków żyła na terytorium zmieniającym przynależnośc państwową. Wielu z nich uległo germanizacji lub polonizacji, proces ten miał charakter przymusowy lub naturalny. Wielu znanych wojskowych pruskich i niemieckich miało pochodzenie kaszubskie, ale nie poczuwało się do związków z rodzimą kulturą lub ulegały one całkowitemu zerwaniu w następnym pokoleniu. Z tego powodu trudno dokładnie zdefiniować, którą z postaci historycznych wolno uznać za Kaszubę, a którą za Niemca lub Polaka pochodzenia kaszubskiego.
Część Kaszubów zachowała własną kulturę i język. Współcześnie w socjologii i historii dominuje pogląd, że Kaszubi stanowią grupę etniczną narodu polskiego. Zdecydowana większość Kaszubów posiada podwójną identyfikację - narodową polską i etniczną kaszubską. Wielu polskich działaczy narodowych na Pomorzu w okresie zaborów oraz członków podziemia niepodległościowego w czasie okupacji było pochodzenia kaszubskiego.
W Spisie Powszechnym z 2002 r. 5100 obywateli polskich zadeklarowało narodowość kaszubską. Jest to ok. 1% całej społeczności kaszubskiej. Rzeczpospolita Polska nie uznaje tych deklaracji za wiążące (podobnie w przypadku Ślązaków), stąd Kaszubi nie znaleźli się na oficjalnej liście mniejszości narodowych sporządzonej przez MSWiA.
Kaszubski ruch narodowy, choć nie należy do głównego nurtu w ruchu kaszubsko-pomorskim, ma jednak długoletnią tradycję. Za odrębny naród słowiański uważał Kaszubów Florian Ceynowa, w okresie międzywojennym jego myśl kontynuowali działacze z kręgu tzw. Zrzeszeńców, którzy w PRL byli represjonowani przez UB, a następnie SB i zepchnięci na margines działalności publicznej. Po roku 1989 tę samą myśl w ruchu kaszubskim reprezentowało pismo Tatczëzna, obecnie zaś Kaszëbskô O`droda.
Z powodu odmienności językowej oraz przywiązania do religii rzymskokatolickiej, które powodowało niechęć Kaszubów do idei komunizmu, byli oni posądzani o separatyzm, tj. chęć oderwania od Polski części jej terytorium. Oskarżenia te nie miały pokrycia w rzeczywistości, ale w okresie PRL służyły antagonizowaniu Kaszubów z pozostałą ludnością Polski i przybierały na sile w okresie kolejnych kryzysów politycznych, np. w 1968 i 1970 r. Współcześnie nawet najbardziej radykalny nurt w ruchu kaszubskim - narodowy - nie kwestionuje historycznych związków Kaszubów z Polską, zaś swoje postulaty ogranicza do troski o rozwój ojczystego języka, kultury oraz dbałości o własną tradycję historyczną.
W 1906 roku otwarto we Wdzydzach pierwsze na ziemiach polskich muzeum na wolnym powietrzu - skansen, stworzony przez Izydora i Teodorę Gulgowskich. Obecnie jest to Kaszubski Park Etnograficzny.